Op het eerste gezicht kent het fenomeen ‘tijd’ geen hiërarchie. Als je zo wilt, dan verloopt tijd op een erg democratische manier: iedere seconde, ieder minuut, iedere uur is van exact dezelfde lengte. Geen moment is puur op zich bekeken belangrijker dan een ander moment. Geen minuut heeft meer betekenis dan een andere minuut.
En toch is het zo dat bepaalde tijden voor ons mensen een bijzonder gewicht hebben en betekenisvoller zijn dan andere tijden. Denkt u bij voorbeeld aan uw verjaardag. Of aan Oud en Nieuw. Op onze verjaardag of rond de jaarwisseling verlopen de seconden en uren met exact dezelfde snelheid als tijdens de rest van het jaar. Desondanks zijn ze voor de meesten van ons op een bijzonder manier opgeladen. Sterker dan op andere dagen rukt dan het fenomeen ‘tijd’ naar de voorgrond, wij kijken achteruit en vooruit, vragen naar wat er is gebeurt in het afgelopen (levens)jaar en wat er zal gebeuren in het komende jaar.
De opgeladen tijd rond een jaarwisseling daagt ons uit om de balans op te maken en om naar zin te zoeken in het verleden. En tegelijkertijd werkt een zo opgeladen tijd als een voedingsbodem voor ons haast grenzenloze verlangen naar leven. Tenslotte kan je een jaarwisseling zien als een deur naar een nieuwe, lege kamer met oneindig veel mogelijkheden om hem in te richten en erin te leven. Jaarwisselingen brengen ons in contact met ons onbegrensd verlangen naar een goed en gelukkig leven. Dan voelen wij hoop voor en zin in de toekomst. Dan spreken wij tegen elkaar of tegen onszelf wensen uit over wat wij in het komende jaar toch wel heel graag zouden willen doen, veranderen en beleven.
Op zulke momenten vergaat het mij soms zo dat ik wens om over een pauze-knop te beschikken, over iets dat de tijd voor even stopzet zodat ik rustig kan bekijken hoe het allemaal is gegaan. En zodat ik me met alle rust en aandacht kan voorbereiden op wat er gebeuren gaat. Op Oud en Nieuw wordt velen duidelijk hoe genadeloos en zonder oponthoud de tijd verloopt. Vandaag is morgen al gisteren. Het moment dat u dit leest is nu al verleden tijd – en zo loopt de tijd maar door…
Dagen zoals onze verjaardag of rond de jaarwisseling houden ons daarom niet alleen ons grenzeloos verlangen naar een goed en gelukkig leven voor ogen, maar ook de begrensdheid van het leven. Want juist omdat de tijd zonder te stoppen gewoon maar blijft doorlopen, is hij voor ons allemaal op een gegeven moment afgelopen. De constatering dat wij nu al 2012 hebben of dat ondertekende onlangs ‘al’ 39 is geworden, laat de vraag naar hoeveel jaren ons nog blijven, onuitgesproken in de ruimte hangen.
Wanneer binnen de grenzen van ons leven onbegrensde verlangens opleven, dan heeft dat onverwachte gevolgen: Wist u dat de jaarwisseling statistisch gezien op TV en radio de reclamerijkste tijd van het jaar is? Dat er zelfs nog ietsje meer spotjes worden uitgezonden dan voor kerst en Sinterklaas? Onverwacht, maar niet echt verbazingwekkend. Want onbegrensde verlangens naar een goed en gelukkig leven zijn de keerzijde van de vandaag de dag overal aanwezige angst om iets te missen. De glanzende, schone schijn van de reclamewereld wil ons doen geloven dat wij ook niets hoeven te missen. Mits onze spaarpot goed genoeg gevuld is, natuurlijk. En, oppervlakkig en puur op het moment bekeken, kunnen de spotjes zelfs een beetje gelijk hebben. Op zijn minst weet ik er zelf alles van hoe goed het even aan kan voelen als je eindelijk het al zo lang begeerde iets in huis hebt…
Echter, ik weet ook dat deze kick niet veel met mijn grenzenloze verlangen naar een goed en gelukkig leven te maken heeft. Want zo’n begrensd, eindig iets, mijn mobieltje bijvoorbeeld, kan nooit een oneindig verlangen verzadigen. De verzadiging van mijn oneindig verlangen moet vanuit de oneindigheid, vanuit de eeuwigheid komen, van God.
Juist daarom is het goed, dat de allereerste Bijbellezing ieder jaar de zegen is die aan het einde van veel zondagsdiensten wordt uitgesproken: “De Eeuwige zegene u en behoede u. De Eeuwige doe zijn aangezicht over u schijnen en zij u genadig. De Eeuwige verheffe zijn aangezicht over u en geve u vrede.” God toont zich als de uiteindelijke bron van een goed en gelukkig leven, zijn zegen belooft zijn nabijheid in goede en in slechte tijden. Juist tijdens opgeladen tijden is de zegen van de Eeuwige op zijn plaats.
Toen ik in 1990 een jaar in Australië verbleef, had ik een vriendin wier ouders haar iedere avond voor het slapengaan zegenden. Ik was - net als zij - 17 en nog niet religieus. Eigenlijk vond ik het een beetje raar en vroeg haar of zij niet te oud was voor zoiets geks. Haar antwoord is mij altijd bijgebleven. Ze zei dat de zegening voor haar het mooiste en belangrijkste moment van de dag is. Meer dan op andere momenten voelt zij dan de grenzenloze liefde van haar ouders en hun oneindige hoop voor haar. In die ene korte aanraking ervaart zij warmte, bescherming en geborgenheid - ook al was de dag bepaald niet harmonieus. “Mijn dag liet wellicht vragen open en verlangens onverzadigd. Maar als ik ’s avonds word gezegend, is er ineens een antwoord, voel ik me ineens heel, goed en gelukkig. Gezegend worden, dat voelt als een oneindige dans van hoop”.
Ik wens u, uw gezinnen en vrienden dat u dansend het nieuwe jaar kunt begroeten en dat u ook in 2012 steeds weer vrolijk als gezegende door het leven danst!
ds Axel Wicke